kinderboeken en gedachten in Schoondorp

Richard Feld

Illustrator van Michiel en de houtsnijder van Gerard van Midden.

Barbara Firth & Martin Waddell

Welterusten, kleine beer

Firth Kleine Beer Gr

Van sommige kinderboeken is het jammer dat we ze niet gekocht hebben en dat Douwe er nu te oud voor is. Dit gaat in het kwadraat op voor de reeks met kleine beer. Nooit heb ik twee beren zo teder getekend gezien, zo vreselijk lief en met oog voor emotie en detail. Als je een boek zoekt voor kinderen van rond de drie kan je stoppen met zoeken: Koop Kleine Beer! (En let op dat je niet met de verkeerde kleine beer thuiskomt, want als er een dier uit ten treure figureert in kinderboeken is het wel de beer.)

Ed Franck

De koningen van de straat - Ill: Klaas Verplancke (Antwerpen: Standaard, 1997)

Franck Koning1

Vijf beukenbomen, de koningen van de straat, dreigen te worden omgehakt omdat de straat verbreed moet worden. Met een van die beuken heeft Jana zo'n goede band dat het haar veel verdriet doet als de bomen zouden worden "doodgemaakt": door met hem te praten over Maarten, haar pas overleden broer, kan ze haar verdriet verwerken. Bovendien heeft ze via een beuk een geheim verbond met Maarten. Met koppie-koppie, en niet met spierkracht zoals Stef zegt dat het moet, weet ze het kappen van de bomen voorlopig een tijd uit te stellen. Een poëtisch boekje, zowel in vormgeving als in taal bijzonder fijntjes uitgevoerd; in klein, vierkant formaat. In korte, soms dramatische regels wordt het de lezer duidelijk dat de omgeving van Jana (vriendinnen, de schooljuf en haar vader) meehelpen om Jana's wens, het behoud van de beuken, te doen slagen. De kleine en soms paginagrote illustraties in zachte kleuren zijn soms getekend, soms een combinatie van foto en tekening; ze bevatten veel onderhuidse informatie. Cecile Beijk-van Daal. Nederlands Letterkundig Museum

Robert Gernhard & Almut Gernhardt

Het goedhartige varken en andere geschiedenissen (vertaald uit het Duits (1980) Utrecht: Bruna, 1981)

Kijk- en leesboek met surrealistisch gekleurde platen en tekst in dichtvorm, vertaald door Willem Wilmink. De teksten doen soms wat braaf en ouderwets aan, maar zijn ook grappig: "Moraal: Als men je nodig heeft, merk je tenminste dat je leeft. Dus draag je vrienden moedig."

Ingrid Godon

Wachten op Matroos - Tekst: André Sollie (Amsterdam: Querido, 2000)

Godon Matroos

Prachtige illustraties, goed geschreven pagina's... wat verwacht je nog meer van een boek? Dat het verhaal de pagina's met elkaar verbindt en dat illustratie en tekst elk aar aanvullen. Helaas mist dit laatste in Matroos. Ingrid Godon heeft eerst de illustraties gemaakt, vervolgens heeft André Sollie de tekst erbij geschreven. Het lijkt erop dat hij per pagina de tekst heeft verzonnen. Waardoor er een spanning ontbreekt, een spanning die ontstaat wanneer tekst en illustratie hun eigen verhaal binnen het verhaal vertellen. In dit geval illustreert de tekst de illustraties, als je me nog volgen kan. Maar gezegd moet zijn: de illustraties zijn werkelijk prachtig: hoekig, in de stijl van de stripfiguren uit de jaren vijftig.

 
Godon Beer

Valeri Gorbachev

Grote boze wolven (vert. uit het Engels (1998) Voorschoten: De Vier Windstreken, 1998)

Van gangbare prentenboeken zijn er onvoorstelbaar veel. Met gevoel voor detail getekend, een lieve tekst zonder pretenties of shockerende elementen en opvoedkundig verantwoord. Met name uitgeverij De Vier Windstreken lust er pap van. Wij zijn er inmiddels op uitgekeken. Voor de leeftijd van 4 jaar zijn deze boeken heel aardig. Maar bij Douwe is het inmiddels na een of twee keer voorlezen "hoeft niet meer".

Annemarie van Haeringen

Volledig oevre

Absolute aanrader. Met name de illustraties van haar hand zijn fantastisch. Zij heeft daarom een eigen pagina binnen Schoondorp.

Haeringen Foto

Alfred Hageni

Roversverhalen Ill: Alex de Wolf (vertaald uit het Duits (1996);Houten: Van Holkema en Warendorf, 1999)

Had een stuk pittiger gemogen: een beetje braaf voorleesboek met steeds opnieuw het motto "Boontje komt om zijn loontje".

B.S. Hazen

Tekst bij Tony Ross' De Ridder die Bang was in het Donker

Juul van den Heuvel

Illustratrice van Imme Dros' Van een Vrouw die een huisje bouwde in haar buik.

Annemie en Margriet Heymans

 

De zussen Annemie en Margriet Heymans (geboren in de jaren 30 van de vorige eeuw) tekenen en schrijven gezamenlijk en afzonderlijk. Het leidt steevast tot verontrustende boeken. "een kind kan gemakkelijk in een vreemde en bepaald niet geruststellende wereld terechtkomen", zo meldt Wonderland. Heerlijk! De emoties, de vragen die in hun boeken aan de orde komen zijn echt en soms gemeen. Maar de zussen weigeren gemakkelijke antwoorden te geven. Die bestaan namelijk niet, ook niet in hun boeken. Een verhaal met vele lagen, verteld vanuit verschillende invalshoeken: is dat nog een leuk kinderboek of vooral literatuur? En als het al voor kinderen is, vanaf welke leeftijd dan? En kan je het voorlezen? De gezusters Heymans storen zich in geen van hun boeken aan dit soort vragen. Althans, zo lijkt het. Het levert prachtige kinderboeken op die je gewoon zelf moet proberen. Zoals De prinses van de moestuin.

De prinses van de moestuin (Amsterdam: Querido, 1991)

Lutje Matte en Hanna wonen met hun vader in huis. Vader is een vervelende man, te minste in het begin. Het rapport van Lutje Matte vermeldt dat hij over is, maar dat hij beter moet leren schrijven. Daar gaat zijn zomervakantie. Hanna moet erop toezien dat Lutje hard werkt. En vader? Die zegt niets en zit achter zijn papieren. Maar tussen de regels wordt het drama onthuld: mamma is weg. Dood? Vertrokken? Dat wordt niet helemaal duidelijk. In een ingenieus verhaal, dat afwisselend vanuit het perspectief van Lutje en Hanna verteld wordt, komen de drie uiteindelijk nader tot elkaar.

Lieveling, Boterbloem - Margriet Heymans (Amsterdam: Querido, 1988)

HeymansLieveling

Berthe heeft een pop, Poppeleia. Ze vertelt alles aan haar pop. Maar als Berthe weg is, komt een heksenfee. En die mishandelt Poppeleia, haalt de kamer overhoop en gooit uiteindelijk de pop zelfs het raam uit: "Rozen, steek je dorens uit!/Vang maar op, die pinkstermuis." Een commentaarstem doet verslag van de ellende die Poppeleia wordt aangedaan: "allejezus, wat een lot/ Voor zo'n onschuldige pop!" Het boek won in 1989 zowel een Zilveren Griffel als de Libris Woutertje Pieterse Prijs. Lieveling, Boterbloem wijkt in veel opzichten af van de gangbare kinderboeken, ondanks de vele bakerachtige verzen ("Hoppetiepop de wind steekt op"). Het verhaal biedt een beeld van een verscheurd kind, dat lief-zijn en agressie (nog) niet met elkaar in evenwicht weet te brengen. Het lijkt me met name een heerlijk boek voor kinderen die zelf continu van de omgeving te horen krijgen dat ze niet lief zijn. Margriet Heymans veroordeelt hen niet. In zijn gebrek aan moraal is dit verhaal een van de meest 'literaire' werken die ik tot nog toe ben tegen gekomen: niet belerend, niet betuttelend, maar esthetisch in taal en in zekere zijn verwarrend voor de lezer, omdat er geen direct conclusies getrokken worden. Wie Berthe nu precies is of wat er met haar aan de hand is, kom je als lezer niet te weten. Of het moet de opmerking zijn van Berthe tegen Poppeleia dat de juf had gezegd dat ze lastig is, niet zo lief als de andere kinderen. Er zullen genoeg kinderen zijn die zich hierin herkennen!

Annemie Heymans illustreerde eveneens het prachtige Marieke, Marieke van Jaak Dreesen.

Russel Hoban

Hoe Tom won van Kapitein van Urk en zijn sportieve huurlingen Ill: Quentin Blake (vert. uit het Engels(1974[!]) Amsterdam: Querido, 1988)

Het boek trok in de bibliotheek direct mijn aandacht: "De sportieve huurlingen haalden de stelling, de glipbaan, de ton, de glipkloot, de tang, de glipstang en de enterhaken voor de dag." Het is een kolderiek boek over Tom, zijn tante freule Van der Bijll van IJzinga (dat belooft al weinig goeds) en kapitein Van Urk met zijn sportieve huurlingen. Die laatste zullen, op bevel van tante, Tom wel eens een lesje leren. Tom namelijk rommelt teveel. Maar alle sporten van de kapitein lijken wel erg veel op rommelen... Het boek maakt nog eens duidelijk dat de beste boeken vaak ontstaan in samenwerking tussen een goede schrijver en een goede illustrator. Zie De Loofboot van Quentin Blake voor een voorbeeld wat er fout kan gaan als er geen samenwerking is.

Jo Hoestlandt

Sterren horen aan de hemel - Ill: Johanna Kang (vert. uit het Frans (1992) Gent: Ludion, 1997)

Een oude dame kijkt terug op een drama in 1942. Aan de vooravond van haar verjaardag blijft haar beste vriendin bij haar slapen, Lydia. Lydia draagt een gele ster. De jodenvervolging barst los. Mensen kloppen die nacht bij de overbuurman aan. Die is er niet. Maar Lydia wil plots naar huis. Tot grote woede van haar vriendin. De volgende ochtend is haar woede voorbij. Maar Lydia is nergens meer te bekennen. Een triest verhaal dat, zoals het gescheven is, werkelijk lijkt te zijn gebeurd. Het is soms moeilijk, een beetje ouderwets geschreven, maar gezien het thema past de taal uitstekend bij het verhaal. Ook de illustraties doen denken aan stripverhalen uit die tijd. Grote platen in bruinige tinten. Voor de illustraties kreeg het boek in 1998 de prijs Met Vlag en Wimpel. Het boek is een aanrader voor wie met zijn kind de oorlog wil bespreken. Geschikt voor kinderen vanaf een jaar of zeven.

Hoestlandt GR
 
Hoestlandt2 GR

Anna Höglund

 

Winnares van verschillende prijzen als illustratrice, waaronder die van de Zilveren Penseel voor Bart Moeyaert's Afrika achter het hek. Zie ook Ulf Starks 'Mijn zusje is een engel'.

Katrien Holland

Illustratrice van Imme Dros' zeer vermakelijke Roekel.

Johanna Kang

Illustratrice van het hier bovenstaande Sterren horen aan de hemel, van Jo Hoestlandt

Sandra Klaassen

Illustratrice van het hier onderstaande Rindert Kromhouts Een Beer voor Ursula.

Geert de Kockere

Gehele oeuvre

Geertkl 1 GeertMosje

Tongstrelende teksten, vaak prachtige illustraties van anderen, poëtisch taalgevoel waar je je vingers bij aflikt. Mooi!! Natuurlijk met een eigen pagina binnen Schoondorp.

Rindert Kromhout

Een beer voor Ursula - Ill: Sandra Klaassen Uitgever: Amsterdam: Averroès, 1993

Ursula wordt vijf jaar. Ze heeft al haar wensen getekend. En ze krijgt alles. Al duurt het wel heel erg lang voor ze precies de beer krijgt die ze gevraagd heeft: een mooie, grote, dikke, bruine beer met kraalogen en een strik om zijn nek. Een verhaal van niemendal.

Meester Max en de minimonsters - Illustraties: Sylvia Weve (Amsterdam: Leopold, 1998)

Meester Max is het hoofd van de school. Maar nu de juf ziek is, valt hij in voor haar in groep 1/2. Hij is echter wel het een en ander verleert: de ene keer manipuleren de kinderen hem, de andere keer vraagt hij veel te veel van ze. De schoolse situatie is goed geschetst. Het prikkelt alleen nauwelijks de fantasie - en dat is voor mij een belangrijke kwaliteit van een kinderboek.

Wouter Krokaert

Illustrator van Gregie de Maeyers Reuze!

Hans Kuyper

Ik word wel koningin - Ill: Annemarie van Haeringen (Amsterdam: Leopold, 1997)

Gedichten over dagelijkse dingen, vanuit het perspectief van kinderen vanaf een jaar of drie. Soms heel geslaagd, maar meestal toch wat gekunsteld. De zwart-wit tekeningen van Annemarie van Haeringen halen het niet bij haar prentenboeken